Trong hơn 30 năm qua, Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vốn là một trụ cột giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng trong hơn ba thập kỷ qua. Tuy nhiên, diễn biến mới từ phía Mỹ, đặc biệt là chính sách thuế quan mang tính bảo hộ cao, đặt FDI trước áp lực chưa từng có.过去三十多年来，外国直接投资（FDI）一直是越南保持增长势头的支柱。然而，美国的最新动态，特别是高保护性关税政策，使外资面临前所未有的压力。
Ảnh minh họa 附图 图自互联网
Trong hơn 30 năm qua, Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vốn là một trụ cột giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng trong hơn ba thập kỷ qua. Tuy nhiên, diễn biến mới từ phía Mỹ, đặc biệt là chính sách thuế quan mang tính bảo hộ cao, đặt FDI trước áp lực chưa từng có.
越通社河内 ——过去三十多年来，外国直接投资（FDI）一直是越南保持增长势头的支柱。然而，美国的最新动态，特别是高保护性关税政策，使外资面临前所未有的压力。
Theo báo Nhân Dân,ngày 2/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố khuôn khổ thuế quan mới, được gọi là “Ngày Giải phóng”. Theo đó, hầu hết quốc gia sẽ bị áp thuế tối thiểu 10% từ ngày 5/4, có thể tăng đến 30-40% sau đó, tùy theo diễn biến quan hệ song phương. Đáng chú ý, mức thuế dành cho hàng hóa từ Việt Nam có thể lên tới 46%, theo thông tin từ Nhà trắng.
《人民报》报道，4月2日，美国总统特朗普宣布了新的关税框架，被称为“解放日”。据此，从4月5日起，大多数国家将征收10%的最低税率，之后根据双边关系的局势，税率可能会增加到30%至40%。值得注意的是，根据白宫的消息，对来自越南的商品征收的税率可能高达46%。
Tâm lý thận trọng谨慎心理
Động thái này gây ra làn sóng lo ngại trong giới đầu tư quốc tế, nhất là các doanh nghiệp có chuỗi sản xuất – cung ứng đặt tại Việt Nam. Họ đứng trước bài toán về chi phí, rủi ro chính sách và khả năng bị gián đoạn thị trường. Một số doanh nghiệp FDI tại khu công nghiệp phía nam đã lên kế hoạch điều chỉnh đơn hàng để tránh những thiệt hại phát sinh. Trong khi một bộ phận doanh nghiệp trong nước tỏ ra bối rối do phụ thuộc sâu vào chuỗi cung ứng nước ngoài.
此举引起了国际投资者，尤其是生产和供应链位于越南的企业的担忧。他们面临着成本、政策风险以及市场中断的可能性等问题。南部工业园区部分外商投资企业已计划调整订单，以避免出现突发的损失。与此同时，一部分国内企业由于过于依赖国外供应链而显得有些迷茫。
Bước ngoặt xuất hiện ngày 9/4 khi ông Trump bất ngờ tuyên bố hoãn áp dụng thuế quan trong vòng 90 ngày đối với hơn 75 quốc gia không trả đũa Mỹ, trong đó có Việt Nam, Liên minh châu Âu, Nam Phi và nhiều nước khác.
转折点出现在4月9日，特朗普先生突然宣布对75多个未对美国采取报复行动的国家的关税延期90天，其中包括越南、欧盟、南非等多个国家。
Ông John Rockhold, Chủ tịch Pacific Rim Investment and Management, thành viên Ban lãnh đạo AmCham tại Hà Nội, đánh giá cao động thái hoãn thuế. “Việt Nam có cơ hội để khẳng định mình là đối tác chiến lược, không chỉ trong khu vực mà còn với chính nước Mỹ”, ông nói. Theo ông, AmCham cùng VCCI đã có thư gửi Tổng thống Mỹ kêu gọi tạm hoãn thuế và kết quả này là cơ hội mà Việt Nam không nên lãng phí.
河内美国商会董事会成员、环太平洋投资管理公司董事长约翰·洛克霍尔德先生对延期纳税举措表示高度赞赏。他说：“越南有机会肯定其是美国的战略伙伴，不仅是在地区，而且也是在美国。”他表示，美国商会和越南工商会已致信美国总统，呼吁暂停征税，这一结果是越南不应错过的机会。
Cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, đặc biệt là nhóm sản xuất xuất khẩu, cũng đang theo dõi sát sao mọi diễn biến. “Chưa thể đo đếm đầy đủ tác động của sắc thuế, nhất là khi chính sách này còn chưa ngã ngũ. Điều cần thiết hiện nay là chuẩn bị sẵn kịch bản ứng phó, không chỉ theo từng ngành mà còn cấp độ quốc gia”, ông Thibaut Giroux, Chủ tịch Công ty CCIFV, đại diện EuroCham, bình luận.
越南的外国商界，特别是出口生产企业也在密切关注一切事态发展。CCIFV公司董事长、欧洲商会代表蒂博·吉鲁先生评论道：“目前无法完全衡量这项税收的影响，尤其是在该政策尚未最终确定的情况下。现在需要的是制定应对方案，不仅要针对每个行业，而且是在国家层面”。
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu trở nên khó đoán định, tâm lý chờ đợi đang bao trùm giới đầu tư. Theo ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, các nhà đầu tư FDI hiện chưa vội đưa ra quyết định mới. “Họ cần thêm thời gian để hiểu rõ mức thuế cụ thể và thời gian áp dụng, đặc biệt là với các doanh nghiệp vốn quen đầu tư theo chu kỳ dài hạn”, ông Hùng nhận định.
在全球贸易的不可预测性，投资者普遍持观望态度。亚洲开发银行驻越南首席经济学家阮伯雄表示，外国投资者并不急于做出新的决定。他评论道：“他们需要更多时间去了解具体的税率和适用时间，特别是对于习惯于长期投资周期的企业来说。”
Cũng theo ông Hùng, xu hướng “án binh bất động” này là hệ quả tất yếu khi các biện pháp thuế quan không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp có xuất khẩu vào Mỹ, mà còn làm tăng chi phí thương mại, ảnh hưởng đến dòng vốn mới vào Việt Nam trong trung hạn. Những doanh nghiệp đang cân nhắc đầu tư mở rộng tại Việt Nam buộc phải tính toán lại về chi phí logistics, bảo hiểm và rủi ro chính sách. Điều này gián tiếp khiến Việt Nam có thể mất cơ hội cạnh tranh so với các nước trong khu vực như Indonesia hay Malaysia.
阮伯雄先生认为，这种“按兵不动”趋势是不可避免的结果，因为关税措施不仅影响到美国出口的企业，而且还会增加贸易成本，从而在中期内影响越南的新资本流入。考虑扩大在越南投资的企业被迫重新计算物流成本、保险和政策风险。这间接导致越南失去了与印尼或马来西亚等地区国家的竞争机会。
Biến nguy thành cơ化危为机
Tuy vậy, một cuộc khủng hoảng thường là cơ hội để định hình lại chiến lược. Thay vì tìm cách “né đòn”, đây có thể là lúc Việt Nam có thể chủ động tái cấu trúc cách tiếp cận dòng vốn FDI – từ mục tiêu số lượng sang chất lượng, từ thâm dụng lao động sang hàm lượng công nghệ.
然而，危机往往是重塑战略的机会。越南不应寻求“躲避”措施，而应主动调整其外资吸引方式——从数量目标转向质量目标，从劳动密集型转向技术密集型。
Ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng, chính sách thuế không phải là yếu tố quyết định duy nhất khiến nhà đầu tư dịch chuyển. “Họ sẽ vẫn chọn Việt Nam nếu môi trường đầu tư được cải thiện, hạ tầng tiếp tục phát triển và các cam kết quốc tế, như EVFTA, CPTPP… được triển khai hiệu quả”, ông nói.
阮伯雄先生认为，税收政策并不是促使投资者转移的唯一决定性因素。他说：“如果投资环境得到改善、基础设施不断发展、EVFTA、CPTPP等国际承诺得到有效实施，他们仍会选择越南。”
Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA thế hệ mới) sẽ là bệ đỡ vững chắc giúp Việt Nam giảm được tác động từ căng thẳng thương mại. Những cam kết sâu rộng về thuế, mở cửa thị trường và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong các FTA sẽ là yếu tố quyết định để giữ chân các nhà đầu tư lâu dài.
此外，新一代自由贸易协定（FTA）将为帮助越南减轻贸易紧张局势的影响奠定坚实的基础。自由贸易协定中关于税收、市场开放和知识产权保护的广泛承诺将成为长期留住投资者的决定性因素。
Giới chuyên gia trong nước cũng đồng tình rằng, Việt Nam nên tận dụng giai đoạn bất ổn để chọn lọc lại đối tác FDI. Theo GS, TS Tô Trung Thành, Đại học Kinh tế quốc dân: “Đây là thời điểm để dứt khoát từ bỏ tư duy hút FDI bằng lao động giá rẻ và ưu đãi thuế. Thay vào đó, cần hướng đến các doanh nghiệp có công nghệ lõi, chuỗi giá trị cao và chiến lược lâu dài”. Ông Thành nhấn mạnh, trong khi nhiều quốc gia đang cạnh tranh gay gắt để giữ chân dòng vốn, Việt Nam có lợi thế là vị trí địa lý, thị trường gần 100 triệu dân và sự ổn định chính trị, điều không phải quốc gia nào cũng có.
国内专家也一致认为，越南应利用不稳定时期重新选择外资合作伙伴。国民经济大学教授、博士苏忠诚表示：“现在是坚决摒弃通过廉价劳动力和税收优惠吸引外商直接投资的思维模式的时候了。而我们需要专注于拥有核心技术、高价值链和长期战略的企业。” 苏忠诚先生强调，虽然许多国家都在激烈竞争以保留资本，但越南拥有地理位置、近1亿人口的市场和政治稳定的优势，而这些优势并不是每个国家都具备的。
Ông John Rockhold khẳng định: “Tôi không thấy dấu hiệu nào cho thấy các công ty Mỹ sẽ rút khỏi Việt Nam”. Theo ông, thị trường Việt Nam vẫn có sức hấp dẫn lớn, đặc biệt trong bối cảnh tầng lớp trung lưu đang mở rộng, nhu cầu tiêu dùng tăng, tạo cơ hội cho hàng loạt ngành hàng từ nông sản, dược phẩm, máy móc đến năng lượng và thiết bị y tế.
约翰·洛克霍尔德先生肯定地说：“我没有看到任何迹象表明美国公司会撤出越南。”他表示，越南市场仍然非常有吸引力，特别是在中产阶级不断扩大和消费需求不断增加的背景下，为农产品、药品、机械、能源和医疗设备等一系列行业创造了机会。
Một rủi ro tiềm tàng được ông Rockhold nhấn mạnh là vấn đề xuất xứ hàng hóa. “Việt Nam cần chứng minh rõ cam kết không trở thành điểm trung chuyển cho hàng hóa của nước thứ ba. Nếu để xảy ra tình trạng “núp bóng” xuất xứ, không chỉ mất uy tín mà còn gây hậu quả lâu dài cho toàn bộ ngành xuất khẩu”, ông nói.
洛克霍尔德先生强调的一个潜在风险是货物原产地问题。他说道：“越南需要明确表明其不成为第三国货物中转站的承诺。如果出现‘隐藏’原产地的情况，不仅会损害越南的声誉，而且还会对整个出口行业造成长期影响。”
Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng tự động hóa và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại toàn bộ chuỗi sản xuất toàn cầu. “Trong 10 năm nữa, những ngành từng dựa vào nhân công giá rẻ như dệt may, da giày sẽ thay đổi. Lúc đó, không còn là cuộc đua về nhân công, mà là nơi nào cung ứng năng lượng ổn định và chi phí thấp hơn”, ông Rockhold phân tích.
另一个值得注意的点是，自动化和人工智能（AI）的使用趋势正在重塑整个全球生产链。洛克霍尔德分析道：“未来十年，纺织和制鞋等曾经依赖廉价劳动力的行业将发生改变。竞争不再是劳动力，而是在哪里以更低的成本获得稳定的能源之地”。
Việt Nam, nếu biết đầu tư đúng vào hạ tầng năng lượng, công nghệ AI và logistics, sẽ không chỉ là điểm đến của dòng vốn sản xuất hiện tại mà còn giữ vai trò trong chuỗi cung ứng tương lai. Đây là điều mà các cơ quan hoạch định chính sách cần lưu tâm để xây dựng chiến lược thu hút FDI không ngắn hạn.
如果越南懂得在能源基础设施、人工智能技术和物流方面进行适当的投资，它不仅会成为当前制造业资本的流入目的地，而且还会在未来的供应链中发挥作用。这是政策制定机构需要关注的问题，以便制定非短期的外资吸引战略。
“90 ngày tạm hoãn thuế là món quà của ngoại giao, nhưng chỉ thật sự có ý nghĩa nếu ta tận dụng nó như một cú huých cải cách. Đừng nghĩ rằng Mỹ sẽ lùi bước mãi. Chúng ta phải chủ động, phải đi trước một nhịp nếu không muốn bị động trong ván cờ lớn của kinh tế toàn cầu”, ông Rockhold nhấn mạnh.
洛克霍尔德先生强调：“90天的税收暂缓令是一份外交礼物，但只有我们将其作为改革的刺激因素时，它才真正有意义。不要以为美国会永远撤退。我们必须主动，领先一步，这样我们才不会在全球经济的大博弈中处于被动。”
Một khía cạnh khác cũng cần được nhìn nhận thẳng thắn là vai trò của doanh nghiệp trong nước. Trong suốt ba thập kỷ thu hút FDI, khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn chưa thật sự vươn lên làm chủ công nghệ hoặc liên kết hiệu quả với khối đầu tư nước ngoài. Đây là điểm yếu cần được khắc phục nếu Việt Nam muốn tái cấu trúc dòng vốn FDI không chỉ theo hướng bền vững mà còn mang lại giá trị lan tỏa cho toàn nền kinh tế.
另一个需要坦诚看待的方面是国内企业的作用。在吸引外资的三十年中，国内企业尚未真正掌握技术或与外资进行有效对接。如果越南希望以可持续的方向重组外国直接投资，并且为整个经济带来溢出价值，就需要克服这一弱点。
Theo các chuyên gia, để tận dụng hiệu quả làn sóng dịch chuyển đầu tư, Việt Nam cần chuẩn bị một chiến lược rõ ràng, nhất quán và có tầm nhìn dài hạn. Việc chỉ dừng lại ở các chính sách ưu đãi thuế hay giá thuê đất thấp là chưa đủ. Thay vào đó, cần tạo dựng một hệ sinh thái đầu tư minh bạch, đồng bộ từ thể chế pháp lý, logistics đến nguồn nhân lực chất lượng cao.
专家表示，为了有效利用投资转移浪潮，越南需要制定清晰、一致且具有长远眼光的战略。仅仅停留在优惠税收政策或低土地租金是不够的。而是需要营造从法律体制、物流到高素质人力资源等透明、同步的投资生态系统。
Đặc biệt, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang phân mảnh, Việt Nam có cơ hội để trở thành trung tâm sản xuất và trung chuyển mới tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, để làm được điều đó, Việt Nam không thể tiếp tục là điểm đến của những dòng vốn FDI ngắn hạn, thiên về tận dụng ưu đãi.
尤其是在全球供应链碎片化的背景下，越南有机会成为东南亚新的生产和中转中心。然而，为了做到这一点，越南就不能继续成为倾向于利用优惠措施的短期外国直接投资流入的目的地。
Cùng với đó, vai trò của chính quyền địa phương trong cải cách thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ doanh nghiệp cần được nâng cao hơn nữa. Thực tiễn cho thấy, nhiều tỉnh, thành phố có thể thu hút được dự án FDI chất lượng nhờ cách làm chủ động, minh bạch và quyết liệt của lãnh đạo địa phương. Sự năng động ở cấp cơ sở sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh không nhỏ trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
与此同时，地方政府在行政手续改革、征地拆迁和商业支持方面的作用也需要进一步加强。实践证明，许多省市凭借地方领导积极主动、透明果断的作风，成功吸引到优质的外资项目。基层的活跃将在国际投资者眼中创造显著的竞争优势。
Khi những thách thức từ môi trường quốc tế trở nên phức tạp hơn, điều quan trọng không chỉ là thích nghi mà còn phải chủ động dẫn dắt. Việt Nam đang đứng trước một phép thử lớn, nhưng cũng là cơ hội vàng để tự định hình lại mình trong bản đồ FDI toàn cầu.
国际环境挑战日趋复杂，我们不仅要适应，更要主动引领。越南正面临着巨大的考验，但也是重塑其在全球外资版图上的黄金机遇。（完）
TTXVN越通社
Nguồn tiếng Trung: Zh.Vietnamplus
Nguồn tiếng Việt: Baonhandan
