Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức đi vào vận hành, đánh dấu bước chuyển từ quản lý phân tán ở các địa phương, doanh nghiệp sang xây dựng một nền tảng dữ liệu thống nhất trên phạm vi cả nước. Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về minh bạch nguồn gốc, đây không chỉ là công cụ quản lý mà còn trở thành “tấm hộ chiếu số” giúp nông sản Việt Nam mở đường chinh phục thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
越南农业与环境部的农产品溯源系统已正式投入运行，标志着从各地方、企业的分散管理转向建设全国统一数据平台的转变。在进口市场对来源透明度要求日益严格的背景下，这不仅是管理工具，更成为帮助越南农产品开拓市场、提升竞争力的“数字护照”。
Quảng bá trái cây tươi Việt Nam ra thị trường Đức. Ảnh: TTXVN向德国市场推介越南新鲜水果。图自越通社
Hiện hệ thống đã có hơn 18.500 sản phẩm thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố tham gia. Tuy nhiên, để hệ thống phát huy hiệu quả, điều quan trọng không nằm ở số lượng mã QR được tạo ra mà là chất lượng của dữ liệu được cập nhật phía sau mỗi sản phẩm.
目前，该系统有来自24个省市170家企业181组产品中的超过18500种产品参与。然而，要使系统发挥实效，关键不在于生成了多少二维码，而在于每种产品背后所更新的数据质量。
Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu về lĩnh vực này. Ngay từ năm 2018, thành phố đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử cho nông, lâm, thủy sản. Khi hệ thống quốc gia chính thức hoạt động, Hà Nội cũng nhanh chóng chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu với 2.823 tài khoản cơ sở sản xuất, kinh doanh cùng hơn 10.100 mã sản phẩm nông, lâm, thủy sản.
河内市是该领域的先行地方之一。早在2018年，该市就建立了农林水产品电子溯源系统。当国家系统正式运行后，河内市迅速将其数据与2823个生产经营单位账户及超过10100个农林水产品代码进行系统化。
Theo ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc liên thông giữa hệ thống của địa phương với hệ thống quốc gia không chỉ nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về truy xuất nguồn gốc mà còn giúp tăng tính minh bạch trong sản xuất, lưu thông hàng hóa. Quan trọng hơn, cơ quan quản lý có thể theo dõi điều kiện sản xuất, kinh doanh theo thời gian thực, đồng thời hỗ trợ kiểm soát an toàn thực phẩm.
据河内市农业与环境局副局长谢文祥表示，地方系统与国家系统之间的对接不仅提升了企业对溯源的认识，还帮助提高了商品生产和流通的透明度。更重要的是，管理部门可以实时跟踪生产经营情况，同时协助食品安全管控工作。
Theo các chuyên gia, cốt lõi của truy xuất nguồn gốc là xây dựng được cơ sở dữ liệu vùng trồng đầy đủ và cập nhật thường xuyên. Đây cũng là thách thức không nhỏ của nông nghiệp Việt Nam khi phần lớn nguyên liệu được sản xuất bởi hàng triệu nông hộ quy mô nhỏ, đất đai phân tán.
据专家分析，溯源的核心是建立完整且定期更新的种植区数据库。这也是越南农业面临的一大挑战，因为大部分原料由数百万个规模小、土地分散的农户生产。
Theo ông Tô Xuân Phúc, chuyên gia Tổ chức Forest Trends, cơ sở dữ liệu vùng trồng mang lại nhiều giá trị vượt ra ngoài mục tiêu truy xuất nguồn gốc. Đây là căn cứ để xây dựng chính sách sát thực tiễn, giúp cơ quan quản lý xác định các khu vực có nguy cơ vi phạm quy định về sử dụng đất, bảo vệ rừng hoặc an toàn sản xuất. Đồng thời, dữ liệu cũng là cơ sở quan trọng để thu hút đầu tư vào các vùng nguyên liệu.
据森林趋势（Forest Trends）组织专家苏春福表示，种植区数据库带来的价值超出了溯源目标。这是制定贴合实际政策的基础，帮助管理部门识别存在土地使用、森林保护或生产安全违规风险的区域。同时，数据也是吸引原料区投资的重要基础。
Thực tế, nhiều doanh nghiệp trong các ngành hàng cà phê, gỗ và cao su đã đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu bền vững nhiều năm qua. Tuy nhiên, nguồn dữ liệu này vẫn chủ yếu phục vụ hoạt động nội bộ của doanh nghiệp. Các chuyên gia cho rằng cần có cơ chế để doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý, vừa tránh lãng phí nguồn lực thu thập thông tin, vừa giúp phát hiện nguy cơ chồng lấn vùng nguyên liệu hoặc chồng lấn với đất lâm nghiệp.
实际上，许多咖啡、木材和橡胶行业的企业多年来已投资建设可持续原料区。然而，这些数据主要服务于企业内部活动。专家认为，需要建立机制让企业与管理机构共享数据，既可避免信息资源浪费，又有助于识别原料区重叠或与林地重叠的风险。
Áp lực xây dựng dữ liệu ngày càng trở nên cấp bách khi nhiều thị trường đã đưa truy xuất nguồn gốc thành quy định bắt buộc. Điển hình, theo Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), từ ngày 30/12/2026, các sản phẩm cà phê, cao su và gỗ xuất khẩu vào EU phải truy xuất được đến từng lô đất sản xuất.
当许多市场将溯源作为强制性规定时，建设数据的压力日益紧迫。典型的是，根据欧盟《反毁林和森林退化条例》（EUDR），从2026年12月30日起，出口到欧盟的咖啡、橡胶和木材产品必须做到地块级溯源。
Là doanh nghiệp đã đầu tư gần 20 năm vào truy xuất nguồn gốc và phát triển vùng nguyên liệu, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cho biết, trước đây nhiều người từng cho rằng đầu tư cho truy xuất nguồn gốc là tốn kém và không cần thiết. Tuy nhiên, khi thị trường ngày càng yêu cầu minh bạch, chiến lược này đã trở thành lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
作为已投资近20年于溯源和原料区开发的企业，永协有限责任公司董事长兼总经理蔡如协表示，以前很多人认为投资溯源成本高且不必要。然而，当市场日益要求透明度时，这一举措已成为明显的竞争优势。
Theo ông Hiệp, thách thức hiện nay không chỉ là vốn đầu tư cho công nghệ, nhà máy hay logistics mà còn là việc duy trì sự tham gia của nông dân trong các chuỗi liên kết.
据蔡如协表示，当前的挑战不仅是技术、工厂或物流的投资，还包括维持农民在合作链条中的参与。
Từ góc độ quản lý, ông Tạ Văn Tường đề xuất phát triển Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản thêm nền tảng phục vụ cả dịch vụ công. Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần xây dựng lộ trình bắt buộc áp dụng truy xuất nguồn gốc đối với một số nhóm sản phẩm. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là quyền lợi của những doanh nghiệp sản xuất minh bạch, giúp nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh trên thị trường.
从管理角度，谢文祥建议将农产品溯源系统进一步发展为服务于公共服务的平台。此外，农业与环境部需制定对部分产品组强制实施溯源的路线图。这不仅是管理要求，也是企业的权益，有助于提升市场声誉和竞争力。
Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD trong năm 2026 đang đặt ra áp lực lớn khi các thị trường ngày càng siết chặt yêu cầu về minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, trước mắt cần ưu tiên triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có giá trị cao và đặc biệt hướng đến các thị trường trọng điểm như EU, Hoa Kỳ và Trung Quốc.
政府副总理胡国勇表示，2026年出口超过740亿美元的目标正带来巨大压力，因为市场日益收紧对信息透明度和溯源的要求。因此，当前需优先对主打产业、高价值产品实施溯源，特别是面向欧盟、美国和中国等重点市场。（完）
