Quý IV hằng năm luôn là giai đoạn căng thẳng nhất với các doanh nghiệp xuất khẩu. Năm nay, áp lực ấy càng lớn khi thế giới liên tục xuất hiện những biến động khó lường, từ chính sách thuế quan đến sức mua suy yếu…
每年第四季度都是出口企业一年中最为繁忙的时期。今年，这一压力更为沉重，原因在于全球局势持续动荡，从关税政策的变化到消费力的疲软等各类不确定因素接连出现。
Nhiều doanh nghiệp sản xuất thủy sản đã bắt đầu ứng dụng công nghệ chuỗi khối (blockchain) để chứng minh nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm cũng như quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Ảnh: Báo Nhân Dân多家水产生产企业开始应用区块链技术来证明产品的原产地及其环保生产流程。图自人民报
Quý IV hằng năm luôn là giai đoạn căng thẳng nhất với các doanh nghiệp xuất khẩu. Năm nay, áp lực ấy càng lớn khi thế giới liên tục xuất hiện những biến động khó lường, từ chính sách thuế quan đến sức mua suy yếu…
越通社河内——每年第四季度都是出口企业一年中最为繁忙的时期。今年，这一压力更为沉重，原因在于全球局势持续动荡，从关税政策的变化到消费力的疲软等各类不确定因素接连出现。
Thế nhưng, phía sau những thách thức ấy là tinh thần bền bỉ, quyết tâm “chạy nước rút” không chỉ để hoàn thành mục tiêu năm, mà còn để tạo đà cho chu kỳ tăng trưởng mới, ổn định và bền vững hơn.
然而，在上述挑战背后，展现出企业坚韧不拔的精神与全力“冲刺”的决心，不仅力争完成全年目标，还为新一轮更加稳定、可持续的增长周期蓄势动能。
Áp lực thuế quan và thị trường tiêu dùng giảm tốc
关税压力与消费市场放缓
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, lũy kế tám tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 280 tỷ USD, tăng 7,3% so với cùng kỳ. Các ngành chủ lực như dệt may, gỗ, điện tử và thủy sản đều duy trì được đà tăng. Tuy nhiên, bước sang tháng 9, bức tranh bắt đầu kém tươi sáng: Chỉ trong 15 ngày đầu tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu giảm 17,7% so với kỳ trước, đánh dấu sự chững lại rõ rệt của thương mại quốc tế.
据越南海关总局的统计数据表明，2025年前8个月，越南商品出口总额达2800亿美元，同比增长7.3%。纺织服装、木制品、电子、水产品等主要行业均保持增长势头。然而，进入9月，出口形势开始趋于低迷。仅在前15天，出口总额环比下降17.7%，国际贸易出现明显放缓迹象。
“Đơn hàng dệt may đang chậm lại do khách hàng Mỹ đã nhập sớm để né thuế đối ứng, khiến tồn kho tăng cao và nhu cầu nhập khẩu giảm rõ rệt”, ông Trần Như Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025.
越南纺织服装协会副主席陈如松在2025年越南经济论坛上表示，纺织服装订单正处于放缓，原因是美国客户提前进口以规避对等关税，导致库存大幅增加，进口需求明显下降。
Theo ông Phạm Văn Tân, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), việc Mỹ nâng thuế nhập khẩu khiến giá bán lẻ quần áo tại thị trường này tăng, kéo theo sức mua giảm mạnh. Các nhãn hàng quốc tế buộc phải cắt giảm đơn đặt hàng, khiến chuỗi cung ứng dệt may Việt Nam chịu tác động dây chuyền.
越南服装纺织集团副总经理范文新表示，美国提高进口关税导致当地服装零售价上涨，引发购买力大幅下降。国际品牌被迫削减订单，给越南纺织供应链带来连锁反应。
Tương tự, ngành gỗ – vốn được xem là điểm sáng ổn định trong nhiều năm, nay cũng phải đối mặt với “cơn sóng” mới. Từ ngày 1/10, Mỹ áp thuế 50% với tủ bếp, tủ phòng tắm và một số sản phẩm nội thất, nhóm hàng chiếm hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam. Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh (Hawa), nhận định: “Đây là cú đánh lớn vì doanh nghiệp vừa phải đối phó chi phí logistics tăng, vừa bị siết biên lợi nhuận bởi thuế mới”.
作为多年来出口亮点的木材行业如今也面临新的冲击。自10月1日起，美国对厨房橱柜、浴室柜及部分家具产品征收50%的关税。这类产品占越南木材出口总额的一半以上。胡志明市木工艺术与加工协会（Hawa）主席冯国敏表示：“这是一次重击，因为企业不仅要应对物流成本上涨，还要承受新关税带来的利润压缩。”
Không chỉ dệt may và gỗ, các ngành như điện tử, da giày, thủy sản cũng ghi nhận sụt giảm đơn hàng khi tiêu dùng ở Mỹ và châu Âu giảm tốc. Bà Nguyễn Cẩm Trang, Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), cho biết: “Dữ liệu tháng 9 cho thấy nhiều nhóm hàng chủ lực giảm mạnh. Đây là tín hiệu rõ ràng về tác động từ chính sách thuế quan và sự yếu đi của nhu cầu toàn cầu”.
除了纺织品和木材之外，电子、制鞋、水产等行业的订单也出现下滑，原因在于美国和欧洲市场的消费需求放缓。越南工贸部进出口局副局长阮锦妆表示，9月份的数据表明，多类主要商品的出口出现大幅下降，清晰反映出关税政策调整以及全球需求疲软所带来的影响。
“Chạy nhanh hơn để không bị tụt lại”
须加速前进方能避免掉队
Trước những biến động này, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang phải xoay chuyển mạnh mẽ. Ở ngành dệt may, các nhà máy thuộc Vinatex đã chuyển sang sản xuất hàng cao cấp, sử dụng vải tái chế và sợi thân thiện môi trường để đáp ứng tiêu chuẩn “xanh” của EU và Nhật Bản. “Nếu không đầu tư vào sản xuất sạch, chúng ta sẽ sớm bị loại khỏi chuỗi cung ứng”, ông Phạm Văn Tân nói.
越南服装纺织集团（Vinatex）副总经理范文新表示，面对上述挑战，越南出口企业要积极大力调整。在纺织行业，越南服装纺织集团旗下的厂家推动产品走向高端化，使用再生面料和环保型纤维，满足欧盟和日本的环保标准。他强调：“若不加大对清洁生产的投资，我们将很快被排除在供应链之外。”
Với ngành gỗ, nhiều doanh nghiệp như AA Corporation, Đức Thành, Minh Dương đang tăng tốc xây dựng thương hiệu riêng, giảm phụ thuộc vào gia công. Các doanh nghiệp lớn cũng chủ động mở rộng sang thị trường Trung Đông, Nam Á và châu Phi, nơi nhu cầu đồ nội thất tăng nhanh và rào cản thương mại thấp hơn.
在木材行业，AA Corporation、德成和明阳等企业正在加快打造自主品牌，减少对加工业务的依赖。大型企业也积极开拓中东、南亚和非洲市场。这些市场对家具用品的需求快速增长且贸易壁垒较低。
Trong khi đó, ngành thủy sản – vốn nhạy cảm với biến động tiêu dùng lại ghi nhận nỗ lực làm mới mình thông qua chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống quản lý sản xuất thông minh, minh bạch thông tin nuôi trồng để đáp ứng yêu cầu khắt khe từ EU và Hàn Quốc.
与此同时，作为对消费波动极为敏感的行业——水产业正通过推进数字化转型和溯源体系，努力实现自我革新。许多企业已加大对智能生产管理系统的投资，透明化养殖信息，以满足欧盟和韩国的严格要求。
Theo các chuyên gia, dù bị siết đơn hàng, nhưng đây cũng là thời điểm doanh nghiệp sàng lọc và tái cơ cấu. “Chúng ta đang ở giai đoạn chuyển giao – ai đổi mới nhanh hơn, người đó trụ được”, ông Trần Như Tùng nhận định.
专家指出，尽管订单有所收紧，但这也是企业进行筛选和重组的时机。越南纺织服装协会副主席陈如松强调：“我们正处于转型关键期——谁创新更快，谁就能立足。”
FTA – Tấm “đệm giảm chấn” giữa biến động toàn cầu
FTA —— 全球动荡中的“减震垫”
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đầy rủi ro, các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục là điểm tựa quan trọng giúp hàng Việt duy trì sức cạnh tranh.
在全球贸易风险加剧的背景下，自由贸易协定（FTA）仍是越南商品保持竞争力的重要支撑。
Theo Bộ Công thương, tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA của doanh nghiệp Việt Nam hiện đạt gần 40%, cao hơn mức trung bình khu vực. Trong đó, EVFTA, CPTPP, RCEP và mới nhất là FTA Việt Nam – EFTA (với Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) mở ra dư địa lớn cho hàng dệt may, da giày, nông sản.
据越南工贸部透露，越南企业对各项自由贸易协定（FTA）关税优惠的利用率目前已接近40%，高于地区平均水平。其中，《越欧自贸协定》（EVFTA）、《全面与进步跨太平洋伙伴关系协定》（CPTPP）、《区域全面经济伙伴关系协定》（RCEP），以及最新的《越南－欧洲自由贸易联盟自贸协定》（EFTA），（包括瑞士、挪威、冰岛和列支敦士登）为纺织品、制鞋和农产品等出口商品提供了广阔的发展空间。
Các chuyên gia khuyến nghị, để khai thác tốt nhất lợi thế từ FTA, doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng quy tắc xuất xứ, đầu tư chuỗi cung ứng trong nước, tránh phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc các nước không thuộc khối hiệp định.
专家建议，为了充分利用自由贸易协定（FTA）带来的优势，企业应主动遵守原产地规则，积极投建本土供应链，避免依赖来自中国或协定范围以外国家的原材料。
Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới hướng tới phát triển bền vững, các yêu cầu về giảm phát thải carbon ngày càng trở thành điều kiện tiên quyết. Điều này đặt ra cả thách thức lẫn cơ hội.
值得注意的是，在当前全球加快推进可持续发展的背景下，减少碳排放的要求正日益成为进入市场的先决条件。这既是挑战，也是机遇。
“Nếu sớm chuyển đổi sang sản xuất xanh, hàng Việt Nam sẽ không chỉ trụ vững mà còn nâng tầm giá trị trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu”, bà Nguyễn Cẩm Trang nhấn mạnh.
阮锦妆女士强调：“若能尽早实现绿色生产转型，越南商品不仅能在世界出口市场上站稳脚跟，还在全球出口版图中实现价格跃升。”
Giải pháp nước rút: Chủ động, linh hoạt và xanh hóa
冲刺阶段的对策：主动、灵活、绿色转型
Theo nhận định của nhiều chuyên gia tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, để đạt được mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu bền vững, doanh nghiệp cần triển khai ba hướng đi song song.
据各位专家在2025年越南经济论坛上所作的分析，为了实现可持续的出口增长目标，企业需要同步推进三大战略方向。
Thứ nhất, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm. Không chỉ tập trung vào Mỹ và EU, doanh nghiệp nên mở rộng sang các thị trường mới nổi như Ấn Độ, Trung Đông, Nam Mỹ – nơi nhu cầu hàng tiêu dùng và đồ gỗ đang tăng. Đồng thời, đầu tư phát triển sản phẩm phù hợp thị hiếu từng khu vực, thay vì “sản xuất đại trà” như trước. Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng giúp giảm chi phí, tăng minh bạch – yếu tố ngày càng được người tiêu dùng quốc tế coi trọng.
首先，实现市场与产品多元化。企业不仅专注于美国和欧盟市场，还应积极拓展印度、中东、南美等新兴市场。其次，加快推进数字化转型与产品溯源体系建设。将科技应用于供应链管理将有助于降低成本和提升透明度。
Nhiều doanh nghiệp dệt may, thủy sản đã bắt đầu triển khai blockchain để chứng minh xuất xứ và quy trình sản xuất thân thiện môi trường. Thứ ba, tăng cường liên kết chuỗi trong nước. Kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam sẽ giúp hình thành chuỗi cung ứng nội địa vững mạnh, giảm phụ thuộc nhập khẩu nguyên liệu, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
目前，多家纺织和水产生产企业开始应用区块链技术来证明产品的原产地及其环保生产流程。其三，加强国内产业链联动。加强外资企业与国内企业之间的连接，有助于构建稳固的本土供应链，减少对原材料进口的依赖，同时提升企业的长期竞争力。
Ở cấp vĩ mô, Bộ Công thương đang phối hợp Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính đàm phán với Mỹ, EU về các biện pháp tháo gỡ rào cản kỹ thuật, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ quốc tế, kết nối hệ thống logistics, mở đường cho hàng Việt đi xa hơn.
在宏观层面，越南工贸部正与外交部和财政部协同，积极与美国、欧盟就消除技术壁垒问题开展磋商，同时支持企业参与国际展会、对接物流体系，为越南商品走向更广阔的国际市场铺路。
Năm 2025 có thể khép lại với kết quả xuất khẩu không đạt kỳ vọng ban đầu khi nhiều ngành hàng chịu tác động từ chính sách thuế và biến động toàn cầu. Nhưng nhìn ở góc khác, đây cũng là giai đoạn “lọc lửa” giúp doanh nghiệp Việt đứng vững hơn, trưởng thành hơn.
由于多个行业受到关税政策和全球动荡的影响，2025年出口业绩可能将无法达到年初预期，但从另一个角度看，这也是一段“烈火淬炼”的时期，促使越南企业变得更加稳健与成熟。
“Khó khăn không phải là dấu chấm hết, mà là cơ hội để tái định vị mình trong chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Phạm Văn Tân nói. Và khi doanh nghiệp đã quen với việc “chạy nhanh hơn trong gió ngược”, hành trình tăng trưởng xanh – bền vững – tự chủ của xuất khẩu Việt Nam sẽ không còn xa.
范文新先生表示：“困难不是终点，而是企业在全球价值链中实现重新定位的契机。当企业习惯了“在逆风中加速奔跑”，越南出口走向绿色化、可持续与自主发展的征程，也将不再遥远。（来源：《人民报》）
