Hoạt động đóng gói trái cây xuất khẩu tại Tập đoàn Vina T&T Group. Ảnh: TTXVN越南Vina T&T集团出口水果包装现场。图自越通社
Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran đang tạo ra rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi nhiều mặt hàng nông sản như cà-phê, hạt điều, hồ tiêu, trái cây… của Việt Nam gia tăng hiện diện tại khu vực Trung Đông thì những biến động về vận tải, thanh toán và chính sách nhập khẩu lại trở thành mối lo hiện hữu, đòi hỏi doanh nghiệp chủ động thích ứng để giảm rủi ro và giữ vững tăng trưởng.
越通社河内——随着美国、以色列与伊朗之间冲突持续升级，国际运输、全球贸易及供应链面临巨大风险。对于在中东市场不断扩大份额的越南咖啡、腰果、胡椒、水果等农产品而言，运输、结算及进口政策波动已成为现实挑战。越南企业正积极调整策略，以降低风险、稳住增长。
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), dự báo giá cả các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động theo chiều hướng gia tăng trong thời gian tới, tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung cũng như với khu vực Trung Đông nói riêng.
据越南工贸部进出口局预测，未来一段时间，消费品价格、燃料价格及国际油价可能呈上涨趋势，对越南生产、进出口活动，尤其是对中东市场的贸易往来产生间接且多层面的负面影响。
Phó Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk (Simexco DakLak) Nguyễn Tiến Dũng cho biết: Trung Đông là điểm đến quan trọng đối với hai sản phẩm chủ lực của công ty là cà-phê và hồ tiêu. Hiện công ty đã thiết lập quan hệ đối tác với nhiều khách hàng uy tín và có doanh số càng ngày càng tăng tại khu vực này.
得乐省九·二进出口一人有限责任公司（Simexco DakLak）副总经理阮进勇表示，中东是该公司咖啡和胡椒两大主力产品的重要出口市场。尽管已与地区多家信誉良好的客户建立长期合作关系，销售额持续增长，但冲突已带来明显冲击。
Tuy nhiên, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã tác động trực tiếp đến hoạt động thương mại khi giá dầu tăng kéo theo chi phí vận tải, logistics và bảo hiểm leo thang trên diện rộng. Cụ thể, cước vận tải biển tăng nhanh; bảo hiểm tổn thất do chiến tranh do các hãng tàu áp thêm lên đến 2.000 USD/container. Cùng với đó, việc hạn chế lưu thông qua Biển Đỏ và eo biển Hormuz khiến tàu phải đi đường vòng, kéo dài thời gian giao hàng và phát sinh thêm chi phí.
油价上涨直接推高运输、物流及保险成本。海运费快速攀升，部分航运公司加收高达每集装箱2000美元的战争附加保险费。红海及霍尔木兹海峡通行受限，迫使船只绕行，延长交货时间并增加额外成本。
Về cơ cấu mặt hàng, cà-phê của Simexco DakLak ít chịu tác động hơn do sản lượng xuất khẩu sang khu vực này chỉ chiếm khoảng 8% tổng kim ngạch. Ngược lại, hồ tiêu chịu ảnh hưởng đáng kể khi Trung Đông là thị trường tiêu thụ lớn, chiếm tới 18% tổng sản lượng xuất khẩu. Việc gián đoạn nhu cầu từ khu vực này có thể khiến giá hồ tiêu chịu áp lực giảm trong ngắn hạn.
从产品结构看，咖啡出口中东占该公司总出口额的约8%，受影响相对较小；而胡椒出口中中东占比高达18%，若需求中断，胡椒价格短期内可能承压下行。
Trước diễn biến phức tạp, doanh nghiệp đã tạm ngưng thực hiện các đơn hàng xuất khẩu sang Trung Đông và một số nước lân cận, đồng thời theo dõi sát tình hình để điều chỉnh kế hoạch. Công ty cũng tích cực làm việc với khách hàng nhằm thúc đẩy thanh toán các lô hàng đã cập cảng Jebel Ali hay Haifa (Israel). Tuy nhiên việc liên lạc với một số đối tác tại Iran gặp khó khăn do gián đoạn viễn thông. Đối với các lô hàng đã xuất, đã đưa ra cảng hoặc đến cảng chuyển tiếp, doanh nghiệp chủ động kéo hàng về, chờ tình hình ổn định trước khi tiếp tục xuất khẩu nhằm hạn chế tối đa rủi ro phát sinh.
面对复杂形势，该公司已暂缓向中东及周边国家执行部分订单，密切关注局势变化以调整计划。同时积极与客户协调，加快已抵达迪拜杰贝阿里港或以色列海法港货物的付款进度。但由于通讯中断，与伊朗部分合作伙伴联系存在困难。对于已发运或抵达中转港的货物，该公司主动将货物调回，待局势稳定后再安排出口，最大限度降低风险。
Mặt khác, với các lô hàng đã ký đi các thị trường khác theo hình thức CNF (bên bán chịu trách nhiệm trả tiền vận chuyển hàng hóa), doanh nghiệp phải đặt tàu ngay, tránh cước tàu biển tăng cao. Để bảo đảm đầu ra cho sản phẩm và giữ vững tăng trưởng xuất khẩu, công ty sẽ thực hiện việc mở rộng, tìm kiếm đối tác tại các thị trường mới để thay thế, nhất là với hồ tiêu – mặt hàng chịu tác động lớn từ sự gián đoạn xuất khẩu tại Trung Đông.
对于以CNF（卖方承担运费）方式签订的其他市场订单，公司则尽快订舱，避免海运费进一步上涨。为确保产品销路并保持出口增长，公司计划拓展新市场，尤其为胡椒寻找替代需求来源，以减轻中东市场中断带来的冲击。
Trong khi đó, ông Trần Ngọc Hiệp, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thanh long Hoàng Hậu (tỉnh Lâm Đồng) cho biết: Các lô hàng thanh long dự kiến xuất khẩu sang khu vực Trung Đông hiện phải tạm dừng. Nguyên nhân là chi phí logistics tăng cao và thời gian vận chuyển kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm tươi. Đây cũng là khó khăn chung của nhiều đơn vị xuất khẩu trái cây, nhất là các lô hàng đi Trung Đông hoặc sang thị trường Liên minh châu Âu (EU) – do phải vận chuyển qua khu vực đang bất ổn – đều chịu tác động về chi phí và rủi ro giao hàng.
林同省“皇后火龙果”有限公司负责人陈玉侠表示，原计划出口中东的火龙果订单目前已暂停。物流成本大幅上涨及运输时间延长，直接影响生鲜产品质量。这也是众多水果出口企业面临的共同难题，尤其是经不稳定区域转运至中东或欧盟市场的货物，均承受成本与交付风险双重压力。
Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho rằng, Trung Đông hiện là khu vực thị trường tiềm năng của các sản phẩm gia vị Việt Nam. Do đó, bên cạnh việc theo dõi sát diễn biến tình hình để chủ động kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức xuất nhập khẩu và vận tải hàng hóa thì các doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần chủ động tìm kiếm các thị trường có nguồn cầu tương tự để lựa chọn thay thế, hạn chế ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn.
越南胡椒和香料协会秘书长黎越英指出，中东仍是越南香料产品的潜在市场。企业除密切关注局势变化、主动调整生产与出口计划外，还应积极寻找需求结构相似的替代市场，以减少对单一市场的依赖。
Đối với ngành rau quả, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vina Fruit) Đặng Phúc Nguyên cho biết: Theo tiền lệ các đợt bất ổn trước đây, cước vận chuyển container 40 feet có thể tăng gấp 2-3 lần so với bình thường. Cùng với đó, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cũng đang được điều chỉnh tăng nhanh đối với các tàu hoạt động tại khu vực vùng Vịnh. Việc nhiều hãng tàu buộc phải đổi hải trình vòng qua Nam Phi thay vì đi qua kênh đào Suez khiến thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu kéo dài thêm 10-14 ngày, tạo áp lực lớn lên chuỗi cung ứng, nhất là với nhóm hàng nông sản tươi.
越南果蔬协会（Vina Fruit）秘书长邓福源表示，根据以往不稳定时期经验，40英尺集装箱运费可能上涨至正常水平的2至3倍。战争风险保险费也迅速上调。部分航运公司绕行南非而非经苏伊士运河，导致亚欧运输时间延长10至14天，对供应链尤其是生鲜农产品形成巨大压力。
“Trong bối cảnh biến động, các sản phẩm chế biến sâu thường ít chịu rủi ro hơn do không quá phụ thuộc vào thời gian vận chuyển. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải linh hoạt cơ cấu mặt hàng, mở rộng thị trường thay thế và chủ động chuyển hướng sớm những lô hàng đang tạm ngưng sang Trung Đông để giảm thiểu thiệt hại”, ông Nguyên nhấn mạnh.
他强调，在波动环境下，深加工产品风险相对较低，因其对运输时效依赖较小。这要求企业灵活调整产品结构、拓展替代市场，并及早调整原计划出口至中东的货物方向，以降低损失。
Về phía Bộ Công thương, Cục Xuất nhập khẩu cũng khuyến nghị các doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi đàm phán, ký các hợp đồng mua bán cần quan tâm và chú trọng tới hợp đồng (hoặc điều khoản) về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm nhằm bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro và tổn thất khi có sự cố, bảo đảm các hợp đồng vận chuyển có điều khoản về tình huống bất khả kháng, bồi thường và phân chia chi phí khi hàng hóa gặp rủi ro. Đồng thời, cần mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa để phòng ngừa rủi ro và giảm tổn thất khi phát sinh sự cố tại thị trường nhập khẩu.
工贸部进出口局建议，企业在谈判和签订买卖合同时，应特别关注物流、运输、交货及保险条款，确保合同包含不可抗力、赔偿及风险分担条款，以在突发事件中保护自身权益。同时，应购买货物保险，以预防风险并在进口市场发生事故时减少损失。（完）
