Trước mắt, cả nước đồng loạt khởi công, khánh thành 250 dự án với tổng mức đầu tư hơn 1,28 triệu tỉ đồng. Trong đó có nhiều công trình lập kỷ lục về tiến độ thi công, những công trình vốn tỉ USD, những công trình sẽ trở thành biểu tượng của một VN phát triển… đều do các doanh nghiệp tư nhân VN thực hiện. Từ kinh tế hợp tác xã đến “đội thuyền thúng” và giờ đây là cộng đồng gần 1 triệu doanh nghiệp là hành trình 80 năm vượt gian khó vươn lên mạnh mẽ của kinh tế VN.
日前，全国总投资额为1280万亿越盾（折合人民币4018亿元）的250个工程项目的开工与竣工仪式同时举行。其中许多工程项目施工进度创下了新纪录，投资额达数十亿美元的重大工程项目以及未来将会成为越南发展象征的工程项目均由越南私营企业实施。从合作社经济到如今近100万家企业的社区，是越南经济80年来攻坚克难、奋力崛起的历程。
Xếp hàng mua lương thực thời bao cấp ẢNH: TƯ LIỆU TTXVN计划经济时期排队买粮。图自越通社
Trước mắt, cả nước đồng loạt khởi công, khánh thành 250 dự án với tổng mức đầu tư hơn 1,28 triệu tỉ đồng. Trong đó có nhiều công trình lập kỷ lục về tiến độ thi công, những công trình vốn tỉ USD, những công trình sẽ trở thành biểu tượng của một VN phát triển… đều do các doanh nghiệp tư nhân VN thực hiện. Từ kinh tế hợp tác xã đến “đội thuyền thúng” và giờ đây là cộng đồng gần 1 triệu doanh nghiệp là hành trình 80 năm vượt gian khó vươn lên mạnh mẽ của kinh tế VN.
越通社河内8月25日——日前，全国总投资额为1280万亿越盾（折合人民币4018亿元）的250个工程项目的开工与竣工仪式同时举行。其中许多工程项目施工进度创下了新纪录，投资额达数十亿美元的重大工程项目以及未来将会成为越南发展象征的工程项目均由越南私营企业实施。从合作社经济到如今近100万家企业的社区，是越南经济80年来攻坚克难、奋力崛起的历程。
Chặng đường “cơm nắm muối vừng”…
“芝麻盐饭团”的艰辛历程
Là một trong những chuyên gia kinh tế hiếm hoi nằm trong tổ tư vấn của nhiều đời lãnh đạo Đảng, Chính phủ, GS-TSKH Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế thế giới, nhớ lại: Những năm sau ngày đất nước độc lập, trải dài đến khi thống nhất, thậm chí đến trước Đại hội Đảng lần thứ VI (năm 1986), bản thân ông hay người thân, bạn bè khi di chuyển từ nơi này sang nơi khác đều phải bới cơm mang theo vì “không có bất kỳ hàng quán nào”. Giai đoạn đó, tất cả đều được sản xuất theo kế hoạch, phân phối theo kế hoạch. Kinh tế quốc doanh và doanh nghiệp nhà nước (DNNN) chiếm hơn 90% GDP cả nước, còn lại là hợp tác xã (HTX) và hộ gia đình. Việc mua bán trong nước hay xuất nhập khẩu cũng được kiểm soát chặt chẽ. Mỗi người dân ở thành phố được phân phối tem gạo, tem thịt…
作为多届党和政府领导人顾问团队中的少数经济专家之一，原世界经济研究所所长武大略教授回忆，国家独立后的那些年，一直到全国统一，甚至直到越共六大（1986年）之前，他和亲朋好友从一个地方到另一个地方时都要带着自己准备的饭团，因为“根本没有任何餐馆”。那个时期，一切都是按计划生产，按计划分配。国有经济和国有企业占全国国内生产总值（GDP）的90%以上，其余是合作社和个体户家庭。国内买卖和进出口也受到严格控制。城市居民获发大粮票、肉食票等。
Hệ quả của kinh tế kế hoạch kéo dài là sản xuất kinh doanh kém hiệu quả; nhà nước thu mua giá cao và phân phối lại hàng hóa nên bội chi ngân sách và in thêm tiền mặt…, đẩy lạm phát liên tục tăng cao. Năm 1986, siêu lạm phát lên trên 700% và kéo dài 3 con số mỗi năm đến đầu thập kỷ 90. Đến tháng 1.1989 lạm phát vẫn ở mức 8 – 9%/tháng. “Người dân sau một đêm ngủ dậy thì số tiền trước đó mua được con bò, sau khi đổi tiền chỉ còn mua được con gà”, ông Võ Đại Lược kể. Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986 đã có những thay đổi, nhưng phải đến năm 1989 khi áp dụng chính sách chống lạm phát quyết liệt như lãi suất dương (lãi suất phải cao hơn lạm phát); cho phép người dân buôn bán tự do; mở cửa giao thương với nước ngoài mới giúp hàng hóa lưu thông dễ dàng, từ khan hiếm trở nên phong phú. Lạm phát cả năm 1989 giảm xuống còn 37% thay vì phải đến năm 1990 mới xuống 40% như dự kiến…
计划经济长期存在的后果是生产经营效率低下；国家以高价收购并重新分配商品，导致预算赤字和大量印钞，通货膨胀持续攀升。1986年，通货膨胀率飙升至700%，并持续以三位数的速度增长，直到90年代初。到1989年1月，通货膨胀仍保持在每月8%至9%的水平。武大略回忆说，“人民一夜之间醒来，之前能买一头牛的钱，换钱后只能买一只鸡。”1986年举办的越共六大带来了变革，但直到1989年实行正利率，允许人民自由经商，对外开放贸易等强有力的反通货膨胀政策，商品流通才变得顺畅，从短缺转为丰富。1989年全年通货膨胀率降至37%，而原此前预测要到1990年才能降至40%。
Thương hiệu Việt đã vươn mình lên tầm quốc tếẢNH: V.G越南品牌已经迈向国际舞台。图自《青年报》
Đến hình thành cộng đồng doanh nghiệp Việt
到越南企业社区的形成
Bức tranh kinh tế VN thay đổi mạnh sau Đại hội Đảng lần thứ VI. Những quyết sách về tháo gỡ ách tắc trong sản xuất, lưu thông hàng hóa và thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần. Đặc biệt là mở cửa cho kinh tế tư nhân được phát triển không hạn chế trong các ngành nghề mà pháp luật không cấm đã góp phần thay đổi diện mạo kinh tế VN. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhớ lại ngay khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, chúng ta từng kỳ vọng đất nước hồi phục nhanh chóng, nhưng VN tiếp tục đối diện với cuộc chiến biên giới phía bắc và chiến tranh biên giới tây nam. Đó là chưa kể hậu quả từ chiến tranh trước đó quá nặng nề, VN gần như không có nguồn lực để tự phục hồi. Trong khi đó, cấm vận của Mỹ khiến nhiều quốc gia e ngại hợp tác với VN… Chính vì vậy sau Đại hội Đảng lần thứ VI, kinh tế vẫn chưa có những thay đổi mạnh. Chỉ đến năm 1987, VN ban hành luật Đầu tư nước ngoài, bắt đầu mở cửa thì mới thực sự chuyển biến.
自越共六大以来，越南经济发生了巨大变化。关于解除生产和商品流通瓶颈和实施多成分经济政策的决策，尤其是准许民营经济在法律未禁止的行业内不受限制的发展等举措都促使越南经济面貌焕然一新。经济专家范枝兰回忆道，南方完全解放时，我们曾期待国家迅速复苏，但越南仍面临北部边境战争和西南边境战争。此外，此前战争造成的严重后果使越南几乎没有资源实现自我恢复。与此同时，美国的禁运令使得许多国家对与越南合作持谨慎态度。因此，越共六大结束后，经济尚未出现显著变化。直到1987年，越南颁布了《外国投资法》，开始对外开放，经济才真正转变。
“Dù thời điểm này Mỹ vẫn còn chiến tranh lạnh với VN, nhưng bắt đầu có một số DN từ Singapore, Hồng Kông cũng như các tập đoàn từ Nhật Bản, Pháp, Hàn Quốc đã quan tâm đến VN. Đến năm 1990, luật Doanh nghiệp tư nhân (DNTN) và luật Công ty được ban hành, kinh tế có nhiều thay đổi nhanh chóng”, bà Phạm Chi Lan nói và kể chi tiết: Năm 1993, những tổ chức kinh tế lớn như Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) bắt đầu viện trợ cho VN để xây dựng hạ tầng, thủy lợi. Từng bước, chính phủ các nước mà tiên phong là Pháp, Nhật Bản viện trợ không hoàn lại cho chúng ta. Nhờ có thêm nguồn lực rất lớn đó, VN bắt đầu phát triển hạ tầng, xây dựng nhà máy điện… Sau đó Mỹ tuyên bố bỏ cấm vận với VN, mở ra một bước ngoặt lớn. VN cũng tham gia khối ASEAN và ký Hợp đồng khung về thương mại với Liên minh châu Âu. Có thể nói, đến lúc này VN đã mở được các kênh giao thương quan trọng từ Mỹ, châu Âu và châu Á.
范枝兰表示，“虽然当时美国与越南仍保持冷战状态，但来自新加坡、中国香港企业以及日本、法国、韩国的集团已开始关注越南。到1990年，《私营企业法》和《公司法》的颁布已助推经济快速发展。”具体的是， 1993年，世界银行（WB）、国际货币基金组织（IMF）、亚洲开发银行（ADB）等大型经济组织开始援助越南建设基础设施和水利工程。其后，法国、日本等多国政府也向越南提供无偿援助。凭借这些大量资源，越南开始发展基础设施，建设电厂。其后，美国宣布解除对越南的禁运，开启了一个重大转折点。越南还加入了东盟，并与欧盟签署了贸易框架协议。可以说，至此，越南已经打通了来自美国、欧洲和亚洲的重要贸易渠道。
Theo sát quá trình phát triển kinh tế đất nước, chuyên gia Phạm Chi Lan đặc biệt nhấn mạnh cột mốc năm 1999 khi luật Doanh nghiệp được ban hành với tư duy đổi mới, tiến bộ vượt bậc. Thay vì quy định người dân chỉ được làm những việc nhà nước cho phép thì nay luật mới quy định mọi công dân có quyền kinh doanh các ngành nghề mà pháp luật không cấm. Quy định này đã thúc đẩy khối DNTN nhanh chóng ra đời. “Đó là bước tiến quan trọng trong việc thực hiện quyền tự do kinh doanh của công dân. Hai năm sau, số lượng DNTN ra đời đã nhiều hơn tổng cộng 10 năm trước đó. Và nội lực của DNTN đã được chứng minh. Khủng hoảng kinh tế khu vực từ năm 1997 nhưng VN vẫn có tăng trưởng là nhờ nội lực từ bên trong. Nhờ đó từ năm 2000 trở đi VN có đà để bắt đầu tăng tốc mạnh hơn, và chúng ta cũng đã có gần 1 triệu DN cùng với hơn 5 triệu hộ kinh doanh như ngày nay”, bà Phạm Chi Lan đánh giá.
范枝兰特别强调了1999年《企业法》颁布这一重要里程碑。《企业法》赋予所有公民经营法律未禁止行业的权利。这一规定推动了大量民营企业的快速诞生。她评价称，“这是实现公民自由经营权的重要一步。两年后，新成立的民营企业数量超过了此前十年的总和。民营企业的内生动力得到了验证。尽管自1997年起区域经济危机爆发，越南凭借内部动力依然保持增长势头。因此，自2000年起，越南开始加速发展，如今越南已有近100万家企业和超过500万个体经营户。”
Kinh tế tư nhân sẽ trỗi dậy trong kỷ nguyên mới
民营经济将在新纪元崛起
Quá khứ “cơm đùm cơm nắm” khi bước ra đường hay phải đếm từng món hàng khi ra nước ngoài, với nhiều người là minh chứng cho một VN kiên cường vượt khó vươn lên. Giờ đây, hàng hóa của chúng ta đã có mặt khắp nơi trên toàn cầu; VN cũng trở thành cường quốc xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản, máy móc thiết bị công nghiệp… Với cộng đồng gần 1 triệu DN cùng hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, thị trường trong nước lẫn xuất khẩu hàng hóa Việt luôn nhộn nhịp, sôi động. Nhiều DN đã vươn lên trên các bảng xếp hạng toàn cầu hay dẫn đầu ở khu vực ASEAN trong nhiều lĩnh vực. Không chỉ đưa thương hiệu Việt vươn xa, những thế hệ doanh nhân dẫn đầu cũng sánh bước vào danh sách người giàu thế giới.
出门时要带饭团或出国时要清点每件商品的过去对许多人来说是越南坚韧不拔、克服困难的见证。如今，我们的商品已遍布全球；越南也成为农产品、工业机械设备等多种产品的出口大国。近100万家企业和超过500万个个体经营户使得越南国内市场和出口贸易日益活跃。许多企业已跻身全球排行榜，或在东盟地区多领域领先。不仅推动越南品牌走向世界，领军一代的企业家们也进入了全球富豪榜单。
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan không giấu niềm tự hào khi nhìn kinh tế tư nhân ngày càng lớn mạnh. Bà nói VN đã có những doanh nhân được xếp hạng là các tỉ phú USD trên thế giới cũng là một cách được công nhận về vị thế mới của cá nhân và DN. Hiện tại, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị xác định rõ kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế, nghĩa là đặt kinh tế tư nhân lên vị trí cao hơn.
范枝兰对民营经济日益壮大感到自豪。她说，越南已有企业家跻身全球富豪榜，这也是对个人和企业新地位的认可。目前，越共中央政治局第68号决议已明确民营经济为经济发展的重要动力，即将民营经济置于更高的位置。
Đồng quan điểm, TS-GSKH Võ Đại Lược cho rằng VN đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển kinh tế, từ những thời kỳ khó khăn nhất để đưa đất nước tiến lên công nghiệp hóa và nay là công nghệ cao. Việc Tập đoàn Vingroup đã sản xuất được robot hình người hay CT Group sản xuất máy bay không người lái, Hòa Phát sản xuất thép làm đường sắt cao tốc… là minh chứng cho thấy các DN Việt đã lớn mạnh, đủ sức làm chủ tất cả công nghệ mới. Những chính sách về phát triển kinh tế tư nhân và thúc đẩy khoa học, công nghệ, sáng tạo đổi mới của Bộ Chính trị là những thay đổi tư duy quan trọng tiếp theo để kinh tế cả nước bứt phá.
武大略教授认为，越南经历了多个经济发展阶段，从最艰难时期迈向工业化，如今进入高科技时代。Vingroup制造人形机器人，CT集团生产无人机，和发集团制造高速铁路所用钢铁等。这证明越南企业已发展壮大，具备掌握所有新技术的能力。政治局关于民营经济发展及促进科技、创新的政策，是推动国家经济跨越式发展的又一重要思维转变。（完）
越通社
Nguồn tiếng Trung: Zh.Vietnmamplus
Nguồn tiếng Việt: Baothanhnien
