Dù đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhưng xuất khẩu Việt Nam vẫn đối mặt với thực trạng giá trị gia tăng thấp, cơ cấu thị trường mất cân đối, khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do chưa tương xứng. Giai đoạn bản lề hiện nay đòi hỏi doanh nghiệp chuyển mạnh từ bán hàng giá rẻ sang tạo giá trị, đổi mới chuỗi cung ứng và xây dựng thương hiệu quốc gia.
尽管增速显著，越南出口仍面临附加值偏低、市场结构不平衡以及自由贸易协定（FTA）利用率不足等挑战。在当前关键发展阶段，企业亟需从低价销售转向价值创造，优化供应链体系并打造国家品牌。
Tính đến giữa tháng 11 năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã đạt 800 tỷ USD. Ảnh: TTXVN截至2025年11月中旬，越南进出口总额已达8000亿美元。图自越通社
Dù đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhưng xuất khẩu Việt Nam vẫn đối mặt với thực trạng giá trị gia tăng thấp, cơ cấu thị trường mất cân đối, khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do chưa tương xứng. Giai đoạn bản lề hiện nay đòi hỏi doanh nghiệp chuyển mạnh từ bán hàng giá rẻ sang tạo giá trị, đổi mới chuỗi cung ứng và xây dựng thương hiệu quốc gia.
越通社河内——尽管增速显著，越南出口仍面临附加值偏低、市场结构不平衡以及自由贸易协定（FTA）利用率不足等挑战。在当前关键发展阶段，企业亟需从低价销售转向价值创造，优化供应链体系并打造国家品牌。
Còn không ít thách thức
挑战依然存在
Theo Bộ Công Thương, tính đến giữa tháng 11-2025, kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam đạt 800 tỷ USD. Với đà tăng trưởng hiện nay, tổng kim ngạch thương mại quốc tế năm nay dự kiến lập kỷ lục là trên 900 tỷ USD. Con số này cho thấy xuất khẩu tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng của nền kinh tế.
根据越南工业与贸易部数据，截至2025年11月中旬，越南进出口总额已达8000亿美元。按当前增长趋势，全年贸易总额预计将突破9000亿美元，再创新高。这表明出口继续成为经济增长的重要引擎。
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực ấy là nhiều thách thức lớn đang đặt ra. Tiến sĩ Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh phân tích rằng, dù quy mô thương mại tăng nhanh nhưng giá trị gia tăng nội địa còn thấp, phần lớn lợi nhuận trong chuỗi xuất khẩu vẫn rơi vào khối doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI). Điều này phản ánh hạn chế trong khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước ở những khâu tạo giá trị cao như thiết kế, công nghệ, logistics và phân phối.
然而，在取得积极成果的同时，越南出口也面临诸多挑战。品牌与竞争战略研究院院长武志成指出，尽管贸易规模快速扩大，但国内附加值仍然偏低，出口产业链的大部分利润由外资企业（FDI）获取。这反映出国内企业在设计、技术、物流和分销等高附加值环节的参与能力有限。
Bên cạnh đó, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam còn yếu, chưa tạo được hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và quản trị như kỳ vọng. Cùng với đó, cơ cấu thị trường mất cân đối khi gần 45% tổng kim ngạch tập trung vào hai thị trường lớn là Hoa Kỳ và Trung Quốc. Sự phụ thuộc này khiến hàng hóa Việt Nam chịu tác động mạnh trước các biến động chính sách hay thay đổi thị hiếu tiêu dùng tại hai thị trường này.
此外，外资企业与越南本土企业之间的联动仍然较弱，未能充分发挥预期的技术和管理溢出效应。同时，市场结构不平衡，近45%的出口额集中在美国和中国两大市场。这种依赖性使越南商品容易受到两国政策调整和消费需求变化的影响。
Một điểm nghẽn lớn khác là khả năng tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) còn hạn chế. Mặc dù Việt Nam đã ký hơn 17 FTA, nhưng theo Bộ Công Thương, tỷ lệ tận dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa để được hưởng ưu đãi thuế quan (C/O ưu đãi) mới đạt trung bình 32-33%. Nguyên nhân chính đến từ hạn chế về thông tin thị trường, năng lực sản xuất nhỏ lẻ, công nghệ còn lạc hậu, chi phí tuân thủ tiêu chuẩn cao và năng lực quản trị rủi ro chưa đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế.
另一个主要瓶颈是对自由贸易协定优惠的利用不足。尽管越南已签署超过17项自由贸易协定，但根据工业与贸易部数据，利用原产地证书（C/O）享受关税优惠的比例仅为32%至33%。主要原因包括市场信息不足、生产规模较小、技术水平有限、符合高标准的成本较高以及风险管理能力不足，难以满足国际合作伙伴的要求。
Thách thức càng phức tạp hơn khi kinh tế toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình xanh – số. Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản… siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, lao động, truy xuất nguồn gốc… Điều này tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp Việt, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.
随着全球经济向绿色和数字模式快速转型，挑战变得更加复杂。欧盟、美国、日本等主要市场加强了对环境、劳动和溯源标准的监管，这对越南企业，尤其是中小企业构成了巨大压力。
Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) Vũ Bá Phú nhận định, thương mại toàn cầu đang phân hóa mạnh mẽ, với xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, gia tăng rào cản kỹ thuật, logistics phát thải carbon thấp và sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới. Những yếu tố này tạo sức ép không nhỏ lên doanh nghiệp trong nước nhưng đồng thời mở ra cơ hội để hàng hóa của nước ta thâm nhập sâu hơn vào các thị trường giá trị cao, nếu doanh nghiệp kịp thời thích ứng.
工贸部贸易促进局局长武伯富指出，全球贸易正呈现显著分化趋势，供应链转移、技术壁垒增加、低碳物流要求以及跨境电商的快速发展，给国内企业带来压力的同时，也为越南商品进入高附加值市场提供了机遇，前提是企业能够及时适应。
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn chật vật trước các yêu cầu về quy tắc xuất xứ, kiểm định chất lượng hay minh bạch chuỗi cung ứng. Một số doanh nghiệp có đơn hàng xuất khẩu nhưng phải từ chối vì không đáp ứng được tiêu chuẩn của đối tác nhập khẩu.
实际情况显示，许多国内企业仍难以满足原产地规则、质量检验或供应链透明度要求。部分企业因无法达到进口方标准而不得不放弃出口订单。
Tạo sức bật mới cho xuất khẩu
为出口注入新动力
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến đổi nhanh chóng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải tạo “sức bật mới” cho xuất khẩu, cả ở cấp độ chính sách lẫn năng lực doanh nghiệp.
在全球贸易快速变化的背景下，越南亟需在政策和企业能力层面为出口注入“新动力”。
Ở góc độ thị trường, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải nhấn mạnh yêu cầu nâng chuẩn chất lượng và xây dựng thương hiệu, coi đây là điều kiện tiên quyết để duy trì uy tín với khách hàng truyền thống và thâm nhập thị trường mới.
在市场方面，工贸部进出口局副局长陈青海强调，提升质量标准并建设品牌是保持传统客户信任和进入新市场的前提。
Trong khi đó, Tiến sĩ Võ Trí Thành nhận định, thế giới đang chuyển sang mô hình phát triển dựa trên ba trụ cột: Bền vững – bao trùm – sáng tạo. Vì vậy, Việt Nam không thể tiếp tục bán hàng giá rẻ dựa trên lợi thế chi phí thấp mà phải chuyển sang sáng tạo giá trị, xây dựng thương hiệu quốc gia.
同时，武志成指出，全球发展正围绕可持续、包容和创新三大支柱展开。因此，越南不能继续依赖低成本优势销售低价产品，而必须转向价值创造并打造国家品牌。
Trong bối cảnh đó, năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế trở thành “giấy thông hành bắt buộc”. Các doanh nghiệp có sự chuẩn bị sớm đã bước đầu gặt hái kết quả. Giám đốc điều hành Nghiên cứu và Phát triển của Vinamilk Nguyễn Quốc Khánh cho biết, ba đơn vị của doanh nghiệp đã đạt trung hòa carbon theo chuẩn PAS 2060:2014, đồng thời đặt mục tiêu Net Zero trước năm 2050. Chuyển đổi xanh không chỉ là chi phí, mà còn là khoản đầu tư cho tương lai. Nếu vượt qua được các tiêu chuẩn, quy định về môi trường hay còn gọi là “hàng rào xanh” của châu Âu, Hàn Quốc hay Nhật Bản, sản phẩm Việt sẽ bước vào phân khúc giá trị cao hơn.
在此背景下，符合国际标准的能力成为“必备通行证”。提前布局的企业已初步取得成果。越南乳业Vinamilk研发与发展执行总监阮国庆表示，该企业已有三家单位按照PAS 2060:2014标准实现碳中和，并设定了2050年前实现净零排放的目标。绿色转型不仅是成本，更是对未来的投资。通过符合欧盟、韩国、日本等市场的环境标准或“绿色壁垒”，越南产品将能够进入更高价值的细分市场。
Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) Vũ Bá Phú nhấn mạnh, hoạt động xuất khẩu đã bước vào “giai đoạn bản lề”, đòi hỏi các bên, nhất là doanh nghiệp phải đổi mới tư duy, nâng cấp phương thức tiếp cận thị trường và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của các thị trường phát triển. Thúc đẩy doanh nghiệp bước ra thế giới không chỉ là mở rộng thị trường, mà là tăng năng lực làm chủ luật chơi và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
工贸部贸易促进局局长武伯富强调，出口已进入“关键发展阶段”，要求各方尤其是企业更新思维方式，升级市场准入模式，并适应发达市场日益严格的要求。推动企业走向全球不仅是开拓市场，更是提升企业掌握规则的能力，并深度融入全球价值链。
Trên bình diện chính sách, Bộ Công Thương đang xây dựng “Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2035” nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường theo hướng bền vững, tận dụng tối đa các FTA thế hệ mới, nâng cấp tiêu chuẩn xanh và tăng cường ứng dụng số trong xúc tiến thương mại. Chương trình kỳ vọng tạo nền tảng vững chắc để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh toàn diện từ sản xuất, logistics tới thương mại số.
在政策层面，工贸部正在制定《2026-2035年国际市场拓展计划》，旨在支持企业以可持续方式拓展市场，充分利用新一代自由贸易协定，提升绿色标准并加强数字化贸易促进。该计划预计将为企业从生产、物流到数字贸易的综合竞争力提供坚实基础。
Nếu được triển khai đồng bộ, những bước đi này sẽ trở thành trụ cột giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao vị thế, mở rộng thị phần và tiến sâu vào các phân khúc giá trị cao trong thập kỷ tới./.
如果这些举措能够同步实施，将成为帮助越南商品提升国际地位、扩大市场份额，并在未来十年深度融入高价值市场等的重要支柱。（完）
